ପେହେଲଗାମ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଖରାପ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଅସିମ ମୁନିର କୋଟି କୋଟି ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକ। ସାରା ଦେଶରେ ସେନାର ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବସାୟ ରହିଛି। ଏଥିରେ ରିଅଲ ଇଷ୍ଟେଟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଡେୟାରୀ ଓ ପରିବହନ ବ୍ୟବସାୟ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ। ତେବେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାର ବ୍ୟବସାୟିକ ଉଦ୍ୟମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା କିପରି ବ୍ୟବସାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଅପାର ଧନ ଅର୍ଜନ କରୁଛି।
ପାକିସ୍ତାନ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟରେ ଜର୍ଜରିତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଅସିମ ମୁନିରଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ଏହି ସଙ୍କଟଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି। ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଜେନେରାଲ ମୁନିରଙ୍କ ମୋଟ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାୟ ୬,୭୭,୫୪,୬୩୬ ଟଙ୍କା (୮,୦୦,୦୦୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର) ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସମ୍ପତ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ନିବେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଅର୍ଜିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ସତ୍ତ୍ୱେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଜୀବନଶୈଳୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।
କୁହାଯାଏ ଯେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଦେଶରେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଓ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଆୟ ହେଉଛି। ପାକିସ୍ତାନର ରିଅଲ ଇଷ୍ଟେଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେନାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ରହିଛି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା କିପରି ବ୍ୟବସାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଅପାର ଧନ ଅର୍ଜନ କରୁଛି।
ସେନା ମୁଖ୍ୟଙ୍କ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବସାୟ
ପାକିସ୍ତାନରେ ସେନା ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରାୟତଃ ଅଭିଯୋଗ ଲାଗିଥାଏ ଯେ ସେମାନେ ଦେଶ ସେବା ଅପେକ୍ଷା ନିଜର ଧନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବତନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ କମର ଜାଭେଦ ବାଜୱାଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବର୍ତ୍ତମାନର ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଅସିମ ମୁନିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଜୀବନ୍ତ ଉଦାହରଣ। ଯଦିଓ ସେନାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା, କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନରେ ସେନା କେବଳ ରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନାହିଁ। ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛି।
ଫୌଜି ଫାଉଣ୍ଡେସନ, ଆର୍ମି ଓ୍ୱେଲଫେୟାର ଟ୍ରଷ୍ଟ, ଶାହୀନ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଓ ବାହାରିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଭଳି ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କର ପରିଚାଳନା ଜାରିଆରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଏକ ବଡ଼ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ଏହି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ନାଁରେ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ମନେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବାସ୍ତବରେ ସେମାନେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ପୋରେଟ ନେଟୱାର୍କର ଅଂଶ। ଏହି ବ୍ୟବସାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସେନା କେବଳ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସଶକ୍ତ ନୁହେଁ, ବରଂ ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୀତିରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରୁଛି।
ପାକିସ୍ତାନର ଗୁପ୍ତ ଆୟ
ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାର ଶକ୍ତି କେବଳ ତାହାର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ସୈନିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ତାହାର ବିଶାଳ ବ୍ୟବସାୟିକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛି। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲେଖିକା ଆୟେଶା ସିଦ୍ଦିକାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ Military Inc.: Inside Pakistan’s Military Economy ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛି। ଏହି ପୁସ୍ତକ ଅନୁସାରେ, ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା କେବଳ ରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନାହିଁ, ବରଂ ସିମେଣ୍ଟ, ସାର, ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ, ଡେୟାରୀ, ପରିବହନ ଓ ଆବାସ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରଭାବ ରହିଛି।
ରିଅଲ ଇଷ୍ଟେଟ ହେଲା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟ
ଯଦିଓ ସେନାର ବ୍ୟବସାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିସ୍ତାରିତ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଓ ଲାଭଜନକ ବ୍ୟବସାୟ ହେଉଛି ରିଅଲ ଇଷ୍ଟେଟ। କରାଚୀ, ଲାହୋର ଓ ଇସଲାମାବାଦ ଭଳି ବଡ଼ ସହରମାନଙ୍କରେ ସେନା ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ନାମରେ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଜମିକୁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଆବାସ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ପରିଣତ କରିଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଡିଫେନ୍ସ ହାଉସିଂ ଅଥରିଟି (DHA) ଅଧୀନରେ ଆସୁଛି, ଯାହା କୋଟି କୋଟି ଡଲାରର ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା।
ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତିର କୌଣସି ହିସାବ ନାହିଁ
ଆୟେଶା ସିଦ୍ଦିକାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଅନୁସାରେ, ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନାର ବ୍ୟବସାୟିକ ଉଦ୍ୟମର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ୨୦ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ପ୍ରାୟ ୪୦ରୁ ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୮୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା) ମଧ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ସେନାର ଏହି ଆୟର କୌଣସି ସ୍ୱଚ୍ଛ ରେକର୍ଡ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ସ୍ୱାଧୀନ ସଂସ୍ଥା ଏହାର ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁନାହିଁ। ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଏହି ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟକୁ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷାର ଆଢୁଆଳରେ ଲୁଚାଇ ରଖୁଛି।
ଜେନେରାଲ ଅସିମ ମୁନିରଙ୍କ ନେଟୱାର୍ଥ
ବର୍ତ୍ତମାନର ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଅସିମ ମୁନିରଙ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ଜଣେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଅସିମ ମୁନିରଙ୍କ ଘୋଷିତ ନେଟୱାର୍ଥ ପ୍ରାୟ ୮ ଲକ୍ଷ ଡଲାର (ପ୍ରାୟ ୬,୭୭,୫୪,୬୩୬ ଟଙ୍କା)। କିନ୍ତୁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସମ୍ପତ୍ତି ଏହାଠାରୁ ଅନେକ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ଏହାର ତୁଳନାରେ ପୂର୍ବତନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ କମର ଜାଭେଦ ବାଜୱାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ଉଦାହରଣ ରଖାଯାଏ। ବାଜୱା ୨୦୧୮ରେ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ହେବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ସମ୍ପତ୍ତି ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୨୦୨୨ରେ ଅବସର ନେବା ସମୟକୁ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାୟ ୧୩ ବିଲିୟନ ପାକିସ୍ତାନୀ ରୁପିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲା।
